اقتصاد ایران در آستانه فروپاشی

نارین رسول نژاد

اقتصاد ایران در یکی از بدترین بحران های دوران معاصر به سر می‌برد.
سقوط چشمگیر ارز به دلیل ترکیبی از تحریم‌های اقتصادی، سیاست‌های اقتصادی ناکارآمد و بی اعتمادی فزاینده به صاحبان قدرت است. از لحاظ تاریخی، سقوط ارز مشابه به ناآرامی اجتماعی و تحولات سیاسی منجر شده است. ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست، امروزه شاهد افزایش اعتراضات و نارضایتی از سیاست‌های اقتصادی هستیم.
تکانه‌های ارزی یکی از ویژگی‌های تکرارشونده اقتصاد ایران از زمان انقلاب اسلامی در سال (۱۳۵۹-۱۳۵۷) بوده است. این شوک‌ها که با تغییرات ناگهانی نرخ ارز ایران تومان و دلار آمریکا مشخص می‌شود، پیامدهای عمیقی برای اقتصاد و جامعه داشته است. علی‌رغم تلاش‌‌های مستمر مقامات ایرانی برای تثبیت بازار ارز، این تکانه‌ها به شدت ادامه دارد. این نوسانات شدید در نرخ برابری تومان ایران و دلار آمریکا تاثیرات عمیقی بر اقتصاد و جامعه ایران داشته است. تورم سر به فلک کشیده، قدرت خرید مردم کاهش یافته و عدم اطمینان نسبت به آینده اقتصادی کشور افزایش یافته است. کاهش ارزش پول ایران منجر به افزایش هزینه‌های واردات شده است که به نوبه خود دسترسی به کالاها و خدمات ضروری را دشوارتر کرده است.
بحران های اقتصادی و کاهش ارزش پول و همچنین گرانی دلیلی برای شروع اعتراضات در ایران شدە است.
ایران در سال‌های اخیر موجی از اعتراضات مردمی تجربە کرده است.
جمهوری اسلامی ایران با یکی از پیچیده‌ترین و عمیق‌ترین بحران‌های تاریخ خود رو به رو شده است. در حالی که جامعه به محدودیت‌های تحمیلی حکومت تن نمی‌دهد، مشکلات اقتصادی و گرانی سر به فلک کشیده، سایه جنگ دوباره بر سر کشور سنگینی می‌کند و رهبر سالخورده حکومت هم به نظر می‌رسد به پایان خط رسیده است.
مردم ایران نه تنها زیر فشار شدید اقتصادی هستند، زیر سرکوب شدید سیاسی و اجتماعی هم هستند.
پیامدهای اقتصادی نه تنها از طریق افزایش سرسام آور قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید بر مردم عادی ایرانی تأثیر می‌گذارد، بلکه بر تجارت و تجارت کشور نیز فشار وارد می‌کند. شوک‌های ارزی در ایران نتیجه شبکه پیچیده ای از سوء مدیریت و فشارهای خارجی است. دولت ایران نتوانسته بازار ارز را در بلندمدت با ثبات نگه دارد. کاهش ارزش و تورم پول ملی هم قدرت خرید شهروندان و هم ثبات اقتصادی کشور را تضعیف می‌کند. این بی ثباتی با تحریم‌های بین‌المللی تشدید می‌شود و وضعیت اقتصادی بی‌ثباتی را ایجاد می‌کند و همچنین تداوم بلاتکلیفی در بازار ارز نه تنها به رشد اقتصادی آسیب وارد می‌کند، بلکه بر وضعیت معیشتی مردم ایران نیز تأثیر مستقیم دارد. بنابراین، «سقوط آزاد تومان» می‌تواند به نماد یکی از پرتلاطم‌ترین دوره‌های کشور در دوران مدرن تبدیل شود.