سادق شەڕەفکەندی؛ ئەو سەرکردەیەی کۆماری ئیسلامی لێی دەترسا

سەحەر شەمسی

١. شەڕەفکەندی کێ بوو؟ بۆچی گرنگ بوو؟
د. سادق شەڕەفکەندی، ناسراو بە مامۆستا شەڕەفکەندی، مامۆستای کیمیا بوو، بەڵام ژیانی کردە قوربانیی سیاسەت. دوای تیرۆری د. قاسملوو لە ڤیەننا لە ساڵی ١٩٨٩، زۆر کەس وای دەزانی حیزبی دێموکرات کۆتایی دێت، بەڵام شەڕەفکەندی لە ماوەیەکی کەمدا حیزبەکەی لە دابەشبوون ڕزگار کرد.

پێشەکی
لە مێژووی بزووتنەوەی کورددا، ١٧ی ئەیلوولی ١٩٩٢ وەک ڕۆژێکی ڕەش و خوێناوی تۆمار کراوە. لەو ڕۆژەدا لە ڕێستۆرانتی میکۆنۆسی شاری بەرلین، چوار کەسایەتیی دیاری کورد و ئۆپۆزسیۆنی ئێران تیرۆر کران. ئەم تیرۆرە دواتر بە یەکێک لە گەورەترین دۆسیەکانی تیرۆری دەوڵەتی لە ئەورووپا ناسرا.

خاڵی بەهێزی شەڕەفکەندی لەوەدا بوو کە کەسێکی زۆر ڕۆشنبیر و دیپلۆمات بوو. زمانی فەڕەنسی و ئینگلیزیی بە باشی دەزانی و پەیوەندییەکی زۆر باشی لەگەڵ حیزبە سۆسیال-دیموکراتەکانی ئەورووپا و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤدا هەبوو. ئەو توانی پرسی کورد بباتە ناو پەرلەمانی ئەورووپا و کۆنگرەی ئینتەرناشناڵی سۆسیالیست و بیکاتە پرسێکی جیهانی.

هەروەها بڕوایەکی زۆری بە یەکێتیی ئۆپۆزسیۆن هەبوو. لە ساڵانی ٩٠-٩٢، هەوڵی دەدا هەموو ئۆپۆزسیۆنی ئێران لەژێر چەترێکدا کۆ بکاتەوە بۆ دیموکراسی. ئەمەش ئەو شتە بوو کە تاران زۆرترین ترسی لێی هەبوو.

٢. ڕۆڵی کۆماری ئیسلامی؛ تیرۆر وەک سیاسەتی دەوڵەت
تیرۆری میکۆنۆس، ڕووداوێکی لەناکاو نەبوو، بەڵکو بەشێک بوو لە پڕۆژەیەکی گەورە بە ناوی “سڕینەوەی ئۆپۆزسیۆن لە دەرەوە”.

بەپێی دادگای میکۆنۆس، فەرمانی تیرۆری شەڕەفکەندی لەلایەن لیژنەیەکی تایبەتەوە دراوە کە لە بەرزترین ئاستی کۆماری ئیسلامیدا بووە و پێکهاتبوو لە: عەلی خامنەیی، هاشمی ڕەفسەنجانی، عەلی فەلاحیان و عەلی ئەکبەر ویلایەتی. وەزارەتی ئیتلاعات جێبەجێی کردووە، باڵوێزخانەی ئێران لە بەرلین پشتیوانیی لۆجستیی کردووە و تیمێکی حیزبوڵڵای لوبنانی کە لە ئەڵمانیا دەژیان، تەقەکەیان کردووە.

ئامانجی کۆماری ئیسلامی سڕینەوەی سەرکردایەتیی دیپلۆماسیی کورد و ناردنی پەیامێک بوو بۆ هەموو ئۆپۆزسیۆن کە هیچ شوێنێک بۆتان ئارام نییە.

ئەنجام
بەڵام ئەنجامەکەی پێچەوانە بووەوە. دادگای بەرلین لە ساڵی ١٩٩٧ بۆ یەکەمجار لە مێژوودا، حکوومەتێکی لەسەر کار لە ئێران وەک بەرپرسی تیرۆر ناساند و ئەمە بووە بەڵگەیەکی یاسایی کە تا ئەمڕۆش لە هەموو دادگایەکی مافی مرۆڤدا دژی کۆماری ئیسلامی بەکار دێت.