شۆڕشی ژینا و گۆڕانی پرسی ژنان بۆ بزووتنەوەیەکی سەرتاسەری

کوێستان عومەرزادە

لە پەیوەندی بە شۆڕشی ژینا، یان ئەوەی بە «بزووتنەوەی ژیان، ئازادی» ناسراوە، بابەت و ڕوانگەی جۆراوجۆر هەن. هەندێک جار ئەم شۆڕشە وەک شۆڕشێکی سەرتاسەری باس دەکرێت و هەندێکی تر وەک بزووتنەوەیەکی فێمینیستی. بەڵام گرنگە بزانین کە تایبەتمەندییەکانی ئەم بزووتنەوەیە تەنیا لە چوارچێوەی پرسی ژناندا نەماوەتەوە، بەڵکو توانای ئەوەی هەبووە کە کۆمەڵێک پرسی کۆمەڵایەتی، سیاسی و کەلتووری لەگەڵ یەک کۆ بکاتەوە.

یەکێک لە دەستکەوتە گرنگەکانی شۆڕشی ژینا ئەوەیە کە توانایەکی تایبەتی بۆ دروستکردنی هەستی هاوبەشی کۆمەڵایەتی پیشان دا. بەهۆی ئەم بزووتنەوەیە، پرسی ئازادی و مافی ژنان لە سنووری بابەتێکی کۆمەڵایەتی یان تایبەتی تێپەڕی و بوو بە بابەتێکی سیاسی و گشتی. بە واتایەکی تر، ئەو پرسانەی پێشتر زۆرجار وەک کێشەیەکی تایبەتی ژنان سەیر دەکران، لە شۆڕشی ژینا بوون بە بەشێک لە گفتوگۆی سیاسی و کۆمەڵایەتی.

سەرەتای ئەم بزووتنەوەیە بە کۆچی ژینا ئەمینی و ناڕەزایەتییەکانەوە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی هەبوو. پرسی حیجاب و مافی ژنان لە ناوەڕاستی ناڕەزایەتییە سەرەتاییەکاندا بوو، بەڵام بە خێرایی بازنەی ناڕەزایەتییەکان فراوانتر بوو و بە بزووتنەوەیەکی سەرتاسەری گۆڕا.

یەکێک لە پرسیارە سەرەکییەکان ئەوەیە کە چی وای کرد ئەم شۆڕشە بتوانێت لە پرسی ژنانەوە بگاتە بزووتنەوەیەکی سەرتاسەری؟ لە وەڵامدا دەتوانرێت ئاماژە بە چەند بنەمایەک بکرێت؛ لەوانەش هاوبەشییە کۆمەڵایەتییەکان، بەشداریی ژنان و گەنجان، ناڕەزایەتییە سیاسی و ئابوورییەکان و هەروەها هەستی هاوبەشی بەرامبەر کێشە کۆمەڵایەتییەکان.

ژنان لە سەرەتای ئەم بزووتنەوەیەدا ڕۆڵێکی دیار و ناوەندییان هەبوو. بەشدارییەکی فراوانی ژنان وای کرد پرسی ماف و ئازادیی ژنان بە شێوەیەکی نوێ خۆی بنوێنێت. لەم ڕووەوە، «ژن، ژیان، ئازادی» تەنیا دروشمێک نەبوو، بەڵکو بوو بە دەربڕینی داواکارییە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان و هەستی بەشێکی فراوان لە کۆمەڵگا.

گرنگترین دەستکەوتی ئەم بزووتنەوەیەش ئەوە بوو کە پرسی ژنان دووبارە و بە شێوەیەکی نوێ خستەوە ناو گفتوگۆی کۆمەڵایەتی. پێشتر زۆرجار کێشەکانی ژنان وەک بابەتێکی تایبەتی یان کۆمەڵایەتی دەبینرا، بەڵام شۆڕشی ژینا ئەو پرسیارەی کردە بابەتێکی سیاسی و گشتی. بەم شێوەیە، پرسی ژنان لە بابەتێکی داخراو و قەیرانێکی تایبەتی کۆمەڵگا، گۆڕا بۆ بابەتێک کە پەیوەندیی بە ماف، ئازادی و سیستەمی سیاسی و کۆمەڵایەتییەوە هەیە.

لە کۆتاییدا، شۆڕشی ژینا دەتوانرێت وەک ڕووداوێکی گرنگ لە مێژووی نوێی کۆمەڵگای ئێران سەیر بکرێت؛ چونکە توانای ئەوەی هەبوو کە پرسی ژنان و ئازادییە تاکەکەسییەکان بباتە ناو بوارێکی فراوانتری سیاسی و کۆمەڵایەتی. هەروەها ئەم بزووتنەوەیە پیشانی دا کە بەشداریی ژنان و یەکگرتوویی دەنگە جۆراوجۆرە کۆمەڵایەتییەکان دەتوانێت پرسیارەکانی پەیوەندیدار بە ماف و ئازادی بکاتە بابەتێکی سەرتاسەری.

لەلایەکی تر، دروشمی «ژن، ژیان، ئازادی» تەنیا سێ وشە نییە؛ بەڵکوو بووەتە هێمای داواکارییەک بۆ ژیانێک کە تێیدا ژن بتوانێت بە ئازادی و کەرامەت بژی، مرۆڤ بتوانێت مافە سەرەتاییەکانی خۆی بەدەست بهێنێت و کۆمەڵگا بتوانێت دەنگی جیاوازەکان ببیستێت.
ئەوەمان لە بیر نەچێ کە شۆڕشی ژینا یان بزووتنەوەی ژینا تەنیا بزووتنەوە نەبوو لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان، زۆر بزووتنەوە و ڕاپەڕینی تری لەم شێوەیە پێشتر سەریان هەڵداوە، بەڵام هیچ کامیان بە ئەندازەی شۆڕشی ژینا نەیانتوانیوە سیمایەکی تەواو ژنانە و جیهانی بۆ خۆیان دەستەبەر بکەن.

سەرکەوێت خەباتی ژنانی ئازادیخواز
ژن، ژیان، ئازادی