نارین ڕەسولنەژاد
كۆماری ئیسلامی لە سەرەتای هاتنەسەر كارێوە درووشمی بە دژی ئیسرائیل و ئەمریكا دەدا و ئەو ئاگرە کوژانەوە نەبووە بەڵام لەكاتی شەڕی ١٢ ڕۆژەی ئیسرائیل و ئێران دیسان ئەمریكا داوای دانوستاندنی كرد بەڵام كۆماری ئیسلامی ڕازی نەبووە بە دانوستاندن، لە ئێستا دا سێ وڵات مۆڵەتیان داوە بە كۆماری ئیسلامی کە لە ڕێگای دیپڵۆماسی كێشەكە چارەسەر بكا، ئەگەر چارەسەری نەكرد لەلایەن سێ وڵاتی ئوروپایی بریتانیا، ئاڵمان، فەڕاسنە، لە٢٢ی گەلاوێژ لە نامەیەکدا بۆ نەتەوە یەكگرتووكان ئاماژەیان بەوە كرد ئەگەر ئێران دانووساندن نەكا مكانیزمی ماشە لەسەر ئێران چالاک دەكرێ لە ڕێكەوتی ٩ی خەرمانان لە دوای چالاک كردنی مكانیزمی ماشە ئێران هەموو ئەو سزایانەی لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەكان لە ساڵانی پێشوو دا پێی دراوە كە وڵاتانی ئوروپایی ناتوانن مكانیزمی ماشە لە سەر ئێران چالاک بكەن لە ڕووی یاسایی و سیاسی وئەخلاقی بۆی نییە ئەم مكانیزمە چالاک بكا دەلێ دەكرێ چالاكی بكا لە دوای چالاک كردنی مكانیزمی ماشە یەكەمی لێدان لە هەناردەكردنی نەوتە كە ئێران زۆرترین داهاتی لە فرۆشتنی نەوتە بەڵام لەگەڵ گەڕانەوەی تەحریمەكانی نەتەوە یەکگرتووەكان، ئێران ناتوانێ بە ئاسانی نەوت بفرۆشێ و ئێران ڕوبەڕووی كێشەی زۆر دەبێتەوە یەكیان دەرئەنجامە ئابووریە كانن و ئەگەر هەنگاوی سەربازیە كە دەتوانێت گلۆپی سەوز بۆ هێرشكردنە سەر ئێران دابین بكات بەڵام ئێران هێشتا دانی بەوە دا نەناوە كە تازە كاری تەواو بووە و بەرەو ڕەوخانە ئێران لەدوای چاکبوونی مكانیزمی ماشە ئەگەری ڕوودانی چەند شتێک ههیە یەكێک لەوانە گەمارۆی تەواوەتی چەک لەدژی ئێران و سنووردار كردنی دارایی و بانكی و هاتووچۆی نێودەوڵەتەكان قەدەغە دەكرێ و هاوكاری ئەتۆمیەكان لەگەڵ ئێران قەدەغە دەكرێ و ڕێژیمی كۆماری ئیسلامی هەوڵی پێش گرتن دەدات و دەبێ بیانوی دانوستاندن پێش لەمكانیزمی ماشە بگرێ و پشتی بە ڕوسیە و چین بەستووە بەڵام هیچ شتێک ناتوانێت پێش لە چالاک بوونی مكانیسمی ماشە بگرێ و ئێستا مەترسیدارترین دۆخ تا١٢شەو ۱۸ ئۆکتۆبەر بە كاتی ئەمریكا مۆڵەتی چالاک كردنی مكانیزمی ماشەیە لەدوای ئەوە، ئەو مۆڵەتە لەدەست دەچێ ئەگەر ئێران پێش ١٨ ئۆکتۆبەر لەگەڵ ئەمریكا دانوستاندن بكات ئەروپا دەتوانێت مكانیزمی ماشە چالاک بكا دەكرێت؛ ڕێكەوتن لەدوای مكانیسمی ماشە دەبێت نەک پێش چالاک بوونی مكانیسمی ماشە.
ئەگەر بە وردی سەیری بکەین دەبینین هەموو جیهان لە شەڕدایە لەگەڵ ئێران و هەموو وڵاتان باڵیۆزخانەکانیان لە ئێران داخستووە. ئەگەری شەڕی دووهەم زۆر بەرزە. هەردووکیان خۆیان بۆ شەڕ ئامادە دەکەن. ئێران بەرگری لە ڕووسیا و چین دەکڕێت. لە لایەکی دیکەوە ئیسرائیل داوای مووشەکی لە ئەمریکا کردووە و چەند بنکەیەکی ئەمریکای لە عێراق چۆڵ کردووە. بەڵام ئەو شیکارییە گەورەیەی کە لێی دەترسن، بارمتەگرتنە. ئەگەری زۆرە لە دوای شەڕی نێوان ئیسرائیل و ئێران، یەکدەنگی مووشەکی ئێران بە تەواوی کەم ببێتەوە. و لەم نێوەندەدا ئەگەری زۆرە ئێران لە ڕێگەی گوشاری ئابووری و دیپلۆماسییەوە تەسلیم بێت. و لەم نێوەندەدا ئەگەری ئەوە هەیە کە ئێران بە گوشاری ئابووری و دیپلۆماسی تەسلیم بێت، یان چاوەڕێی گەلی ئێران بکەن کە هەنگاوێک ئەنجام بدات چونکە ئێستا دۆخی ئابووری ئێران لە لێواری داڕماندایە. چونکە ئێستا نرخی هەموو شتێک لە لێواری تەقینەوەدایە. و کەمیی کارەبا و ئاو خەریکە خەڵکی توڕە دەکات. و لەم نێوەندەدا ئەگەر میکانیزمی ماشه کارا بکرێت و چین و ڕووسیا ناچار بن خۆیان لە ئێران دوور بخەنەوە، ئێران تەنانەت دەسەڵاتی پێدانی مووچەی فەرمانبەران و سەربازەکانیشی نابێت. پاشان ناڕەزایەتی لە شەقامەکان دەست پێدەکات و کۆماری ئیسلامی وەک هەمیشە سانسۆر دەکات. و ئەوەی دەریدەخات کە ئێران لە مانگی ئۆکتۆبەردا دەگۆڕێت.
