ئانیتا فارابی
ژن لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان: لە ژێر دوو فشاردا، بەڵام بە هێزی هیوایەوه
٨ی مارس ڕۆژی بیرخستنەوەی خەباتێکە کە ژنان لە سەرانسەری جیهان بۆ دادپەروەری و یەکسانی کردوویانە. بەڵام لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ئەم ڕۆژە مانایەکی قووڵتر و تایبەتری هەیە، چونکە ژنی کورد لە ژێر دوو فشاردا دەژیت: فشارێکی نەتەوەیی و سیاسی، و فشارێکی کۆمەڵایەتی و جێندەری.
سەرکوتی سیاسی و نەتەوەیی
ژنی کورد وەک بەشێک لە گەلێکی بێدەوڵەت، ڕووبەڕووی سەرکوتی سیستەمی دەبێتەوە. لە ڕۆژهەڵات، چاڵاکوانانی ژن زۆرجار بە تاوانی چاڵاکی مەدەنی یان پاراستنی مافەکانیان دەستگیر دەکرێن، لێپرسینەوە و زیندان و تەنانەت حوکمی قورس بەسەریان دەسەپێندرێت. بێدادگایەتی، نەبوونی دادگایەکی سەربەخۆ و هەڵسوکەوتی توند بەرامبەر بە خێزانی زیندانییە سیاسییەکان، بەشێکن لە ئەو ڕاستییە تاڵانەی کە ژنانی ڕۆژهەڵات ڕووبەڕووی دەبنەوە.
نایەکسانی یاسایی
لە چوارچێوەی یاساکانی ئێراندا، ژنان لە بواری مێردکردن، طلاق، میرات و شەهادەت لە دادگادا، بە شێوەی ڕەسمی نایەکسان لەگەڵ پیاوان. ئەم نایەکسانییە یاساییە، ژنی کوردیش وەک هاونیشتیمانیانی دیکەی، بێبەش دەکات لە هەندێک مافی سەرەتایی. بەڵام ژنی کورد، جگە لە ئەمە، ڕووبەڕووی سنووردارکردنی زمانی دایک و ناسنامەی نەتەوەیی خۆشی دەبێتەوە، کە ئەمە فشارێکی تر دەخاتە سەر ژیانی ڕۆژانەی.
توندوتیژی کۆمەڵایەتی و ئابووری
لە نێو هەندێک ناوچەی ڕۆژهەڵات، ژنان ڕووبەڕووی توندوتیژی خێزانی، هاوسەرگیریی زوو، و کوشتنی بە ناوی “ناموس” دەبنەوە. کەمبوونی یاسای پارێزگاری و هەروەها سستی سیستەمی دادوەری، زۆرجار ڕێگا بە بێسزا ماندن دەدات. لە ڕووی ئابووریشەوە، بێکاری و هەژاری، ژنان ناچار دەکات بۆ کارکردن لە مەرجی ناپارێزراو یان بە مووچەی کەمتر لە پیاوان.
خەبات و بەرگری
بەهۆی ئەم هەموو فشارانەوە، ژنی ڕۆژهەڵات نەبووە بە قوربانیی تەنها؛ بەڵکو بووە بە هێزی گۆڕان. بەشداری لە ڕێکخراوە مەدەنییەکان، بەرهەمهێنانی پەیامی ئازادی لە میدیادا، و پشتیوانی لە خەباتی سیاسی، نیشانەی ئەوەیە کە ژنی کورد بەرگری لە مافەکانی خۆی دەکات. لە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، ژنان هەمیشە بەشدار و هاوکاریی سەرەکی بوون لە گەیاندنی پەیامی دێموکراسی و یەکسانی.
پەیامی ئەم ساڵی ٨ی مارس
٨ی مارس بۆ ژنانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕۆژی پیرۆزبایی نییە؛ ڕۆژی نوێکردنەوەی پەیمانە بۆ بەردەوامبوون لە خەبات. خەباتێک بۆ کۆمەڵگەیەک کە تێیدا ژن و پیاو بە یەکسانی مافەکانیان هەبن، بۆ سیستمێک کە دادپەروەری تێدا سەرەتا بێت، و بۆ داهاتوویەک کە ژنی کورد بتوانێت بە ئازادی بژیت و دەنگی خۆی بگەیەنێت.
٨ی مارس بۆ هەموو ژنانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان؛ ئەوانەی کە لە ژێر فشاردا بەردەوامن، و ئەوانەی کە بە هیوایەکی گەورە بۆ داهاتوویەکی باشتر خەبات دەکەن یەکێک لە گرینگترین ڕۆژەکانی ساڵە و بۆیە چەندی ساڵە لە هەموو جیهان ئەو ڕۆژە یاد دەکرێتەوە.
