هێرۆ عەزیزی
لە مێژووی گەلانی ناوچەی ڕۆژهەڵاتدا، کەم نەتەوەیەک هەیە کە ژنەکانی بە قەدەر ژنی کورد، لە پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی، بەرگری لە زمان و کەلتوور، و بەردەوامیی خەباتی کۆمەڵایەتی و سیاسی ڕۆڵی بنەڕەتییان هەبووبێت. ژنی کورد تەنها بەشدارییەکی لاوەکی لە مێژوودا نەبووە؛ بەڵکو لە زۆر قۆناغدا، ئەو هێزە بووە کە بەردەوامیی کۆمەڵگا و مانەوەی ناسنامەی نەتەوەیی لەسەر شانەکانی وەستاوە.
بەڵام لەگەڵ هەموو ئەو قوربانی و بەشدارییانە، هێشتا پرسیارێکی گرنگ ڕووبەڕوومان دەبێتەوە: بۆچی ژنی کورد، کە لە مەیدانی خەباتدا شانبەشانی پیاوانە، لە کاتی بڕیارگێڕیدا هێشتا لە پەراوێزدا ماوەتەوە؟
ئەم پرسیارە تەنها پەیوەندی بە ژنانەوە نییە؛ بەڵکو پەیوەندی بە ئایندەی دیموکراسی و گەشەسەندنی کۆمەڵگای کوردستانەوە هەیە. هیچ سیستەمێکی سیاسی ناتوانێت بانگەشەی نوێبوون بکات، ئەگەر هێشتا نیوەی توانای کۆمەڵگا لە ناو بڕیارگێڕیدا بە تەواوی بەکار نەهێنرێت.
ژنی کورد لە ماوەی سەدەی ڕابردوودا، لە زۆر بزووتنەوە و ڕێکخراوی سیاسی و کۆمەڵایەتیدا بەشداریی کردووە. لە بوارەکانی ڕاگەیاندن، پەروەردە، چالاکیی مەدەنی، دیپلۆماسی و ڕێکخستندا، ژنان سەلماندوویانە کە توانای سەرکردایەتی و بڕیاردانیان هەیە. بەڵام لە زۆر حاڵەتدا، ئەو بەشدارییە لە ئاستی جێبەجێکردنی بڕیار وەستاوە و نەگەیشتووەتە ناوەندی داڕشتنی سیاسەت.
کێشەکە لە توانای ژناندا نییە؛ کێشەکە لەو سیستەمە فکری و ڕێکخراوەییەیە کە هێشتا لە هەندێک شوێن بە شێوەیەکی نادیار، سەرکردایەتی بە مۆنۆپۆڵی پیاوان دەزانێت. ئەم بیرکردنەوەیە نەک تەنها زیان بە دادپەروەری دەگەیەنێت، بەڵکو هێزی ڕێکخراوەکانیش کەم دەکات.
لە جیهانی ئەمڕۆدا، سەرکەوتووترین ڕێکخراو و دامەزراوەکان ئەوانەن کە لەسەر بنەمای شایستەیی، یەکسانی و فرەدەنگی دامەزراون. ژن لە سیاسەتدا نابێت تەنها ئامار بێت یان وێنەی پرۆپاگەندە؛ دەبێت بەشێکی بنەڕەتیی دروستکردنی سیاسەت، بڕیاردان و دیاریکردنی ستراتیژی بێت.
ئەمڕۆ شۆڕشگێڕیی ڕاستەقینە لەوەدایە کە سیاسەت لە چوارچێوەی کۆن دەربهێنین. شۆڕش ئەوە نییە تەنها دەسەڵات بگۆڕدرێت؛ شۆڕش ئەوەیە شێوازی بیرکردنەوە بگۆڕدرێت. ئەو ڕۆژەی ژنی کورد لە هەموو ئاستەکانی بڕیارگێڕیدا، بەبێ هیچ بەربەستێکی نادیار یان دیار، وەک هاوبەشی سەرەکی بڕوانرێت، ئەو ڕۆژە دەکرێت باس لە دیموکراسییەکی تەواو بکرێت.
بە هەمان شێوە، پێویستە ڕێکخراوە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان تەنها بە دروشمی «پشتیوانی لە ژنان» قایل نەبن، بەڵکو میکانیزمی ڕوون بۆ پەروەردەی ڕابەرایەتیی ژنان، گەیاندنیان بە پلە بڕیاردەرەکان و دابینکردنی دەرفەتی یەکسان دابنێن. هەر سیاسەتێک کە ژن تێیدا تەنها گوێگر بێت، نەک بڕیاردەر، سیاسەتێکی ناتەواوە.
ئایندەی کوردستان بە ژن و پیاو پێکەوە دەنووسرێت. ئەگەر دەمانەوێت کۆمەڵگایەکی دیموکرات، دادپەروەر و پێشکەوتوو بنیات بنێین، دەبێت ژنانی کورد لە هەموو بوارەکانی بڕیارگێڕیدا شوێنی شایستەی خۆیان هەبێت. ئەمە تەنها داواکاریی ژنان نییە؛ پێویستییەکی نیشتمانییە.
ژنانی کورد لە مێژوودا سەلماندوویانە کە دەتوانن بارە قورسەکانی خەبات هەڵگرن. ئێستا کاتی ئەوە هاتووە کە لە دروستکردنی سیاسەتی دواڕۆژیشدا، بە هەمان ئاستی متمانە و بەرپرسیاری، ڕۆڵی سەرەکیی خۆیان بگێڕن. ئەو کاتە، گۆڕان تەنها وشە نابێت؛ دەبێتە ڕاستییەکی ژیاو.
