لە کوردستاندا و لە نێو نەتەوەی کوردیدا، ژن هەرگیز ناوێکی کۆمەڵایەتی نەبووە، بەڵکو لە دەوری مێژوودا تا ئەمڕۆ ژن هەمیشە سیمبوڵی هەبوون و بەرگری و ئازادیخوازی بووە ئەوە تەنیا هەڵبەستێکی ئەدەبی یان خەیاڵ نییە، بەڵکو ڕاستییەکی مێژوویی و حاشاهەڵنەگرە ڕاستە، زۆربەی هۆنراوەو پەخشانی کوردی بۆ باسکردن لە جوانی و نازداری ژن تەرخانکراون، بەڵام جوانی و ئازایەتی لە نێوان ژنانی کورددا دووانەیەکی لێکدانەبڕاون و لە کولتووری کوردیدا ژن هەمیشە پێشەنگی ئازایەتی و شۆڕش و کۆڵنەدان بووە.
ژنانی کورد لە هەموو شۆڕشێکدا دەستێکی باڵایان هەبووە و هێمای لەخۆبردوویی بوون و ئەوەتا ئەو ڕاستییە ئەمڕۆ لە خوێنی غەزال مەولانی و نەدا میری و سەمیرا ئەڵڵایاری لەسەر خاکی کوردستان دیارە. واتە ڕستەیەکی وەک “ژن، ژیان، ئازادی” لە مێژوو تا ئەمڕۆ هاوارێکی هەمیشەیی و بەردەوامی ژنان بووە.
مەستوورە وەک هێمای دەسپێک لە مێژوودا
ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ مێژوو بۆ باسکردن لە ئازادی و لەخۆبردوویی ژنی کورد، بۆ دۆزینەوەی پەیوەندی لە نێوان ژن و ئازادیدا، ئەوا دەبێ بگەڕێینەوە بۆ مێژووی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ئەو خاکەی کە چەندین ساڵە تا ئەمڕۆش خوێنی لێ دەڕژێت بۆ ئازادی، بۆ سەربەخۆیی، بۆ سەلماندنی هەبوون. یەکەم ژنە نووسەر و یەکەم ژن کە بە چاونەترسییەوە ڕوبەڕووی بەربەستەکانی کۆمەڵگە و دواتر دوژمن بووەوە، لە دایکبووی خاکی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە مەستوورە ناوێکە کە تا ئەمڕۆ هێمای جوانی و ئازادی و لەخۆبردووییە، مەستوورەی ئەردەڵانی کە بە مەستوورەی کوردستانی ناسرابوو، لە ساڵی ١٨٠٥ لە سنەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایکبووە شاعیر و مێژوونووس بووە و لە سەردەمێکدا ژنبوون و ژیان و ئازادی بە شایەنی ژنی کورد زانیوە کە ژنان بۆیان نەبووە بە دەنگی بەرز قسە بکەن. بەڵام ئەو لە ڕێگەی قەڵەم و وشەکانی توانی مێژوویەک بۆ ژنانی ئازای کورد تۆمار بکات و بەرەنگاری هەموو کۆمەڵگە و دوژمنانی کورد ببێتەوە.
مەستوورە شۆڕشێکی بەرپا کرد لە ڕێگەی نووسینەوە کە ژن بێدەنگ نییە، کە تا ئەمڕۆ شۆڕشی ژنان بۆ ئازادی و بەدەستهێنانی مافە ڕەواکانی خۆیان و گەلەکەیان بەردەوامە ژنان بەردەوام لە شۆڕشدان بەرامبەر کۆمەڵگەیەکی چەقبەستوو کە ژن وەک کۆیلە تەماشا دەکات ژنان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان جیا لە شۆڕش بەرامبەر ئەو کۆمەڵگە بچووکەی کە کۆماری ئیسلامی بۆ ژنانی تەرخان کردووە، ئەو چواردیوارەی کە دەبێت لە ژێر یاسا ئیسلامییەکانی ئەودا ژنان ژیان بکەن، بەرامبەر شۆڕشێکی دیکە خۆیان بە بەرپرسیار زانیوە شان بە شانی پیاوان ئەویش شۆڕشکردنە بۆ ئازادی میللەتێک، بۆ پاراستنی خاک و شەرەفیان، بۆ پاراستنی نیشتمانێکی داگیرکراو، بوونە پێشمەرگە و ناوێکی پڕ لە سەروەرییان قبووڵ کردووە، کە لە ژێر ئەم قورسییەدا دەبن بە دایک، بە خوشک، بە کابانی ماڵ و مامۆستا و پێشەوەر.
ژنانی وەک غەزال و نەدا و سەمیرا کە ئەمڕۆ بە ناحەق بە درۆنی کۆماری ئیسلامی شەهید دەکرێن، شتێکی تازە نییە بەردەوام لە نێو کۆمەڵگەی کوردیدا بەدی دەکرێت و بەدیکراوە بەڵام هیچ کات ژنان سڵیان نەکردووەتەوە و هەمیشە ئامانجێکیان بۆ خۆیان دیاری کردووە کە یەکدەنگ و یەکڕەنگ ڕووبەڕووبوونەوە و شۆڕشیان بۆ مافەکانی خۆیان و بۆ ئازادی میللەتەکەیان بە ئەرکی سەرشانیان زانیوە.
بۆچی ژن هەمیشە ئامانجی یەکەمە؟
ئەوە پرسیارێکی گرنگە کە ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ مێژوو وەڵام وەردەگرین کاتێک ڕژێمێک دەیەوێت نەتەوەیەک بشکێنێت، سەرەتا هەوڵی شکاندنی ژن دەدات، چونکە ژن تەنیا مرۆڤێکی سیاسی نییە، بەڵکو ژن بوونی نەتەوەیەکە لە خۆیدا مێژوو، زمان، ناسنامە و داهاتووی گەلێک دەگێڕێتەوە. کوشتنی ژن واتە کوشتنی هەموو ئەو شتانە، چونکە ژن دایکە، دایکیش هەوێنی گواستنەوەی کولتوور و زمانی نەتەوەیە بۆ ڕۆڵەکان و بەردەوامی نەتەوەیەک، بۆیە کوشتنی ژن و شەهیدکردنی ژن واتای لەناوچوونی بیرکردنەوە و کولتوور و زمانی نەتەوەیە لەبەر ئەوەیە کە ناوی “ژن، ژیان، ئازادی” تەنیا ڕێککەوتنی سێ وشە نییە، بەڵکو ئەو سێ وشەیە نیشان دەدەن کە ژن بوونی ژیان و ئازادییە ئەو شۆڕشەی بە ناوی “ژن، ژیان، ئازادی” و بۆ ئازادی ژنان دەستی پێکرد، دواتر بوو بە شۆڕشێک بۆ ئازادی نەتەوەیەک لە ژێر دەستی داگیرکەرانی کوردستان کە تا ئەمڕۆ خوێنی بۆ دەڕژێت ئەوەتا ئەمڕۆ خوێنی غەزال و نەدا و سەمیرا بۆ ئازادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بوو بە سیمبولی ئازایەتی و چاونەترسی ژنان لە ئەمڕۆ و لە هەمیشەدا.
