جیهان بێتووشی
بێگومان کاتێک باس لە گوڵ دەکەین، چەندین جۆر و شێوە لە گوڵەکانمان دێتە بێر کە لە سرووشتدا هەیە و هەر یەک لەو گوڵانە جگە لە جوانی و بۆنی خۆشیان چەندین سوودی تەندروستی جیاوازیان لەخۆ گرتووە.
ناوچەی جوگرافی کوردستانیش وا هەڵکەوتووە کە چەندین جۆری ڕەوەکی تایبەتی تێدا دەڕوێت یان خورسک ڕواوە.
بێگومان بە شێوەیەکی گشتی لێکۆڵینەوە لەبارەی ئەو گوڵانەوە کراوە بەڵام لەم چەند ساڵەدا خەڵک بە شێوەیەکی گشتی سوود و کەڵکی لێ وەرگرتوون، هەر لە درووستکردنی شامپۆ و بۆن و کرێم و چەندین بەرهەمی جوانکاری و تەندروستی تر و لەم بارەوە کەڵک لەو سروشتە جوانە وەرگیراوە، بەڵام لەگەڵ هەموو ئەوانە ئەو سروشتە جوان و دڵڕفێنە چەندین سوودی تری تەندروستیان هەیە.
من لێرەدا دەمەوێت باسی سوودی دوو لەو گوڵە بەهاریانە بکەم:
یەکەم: گوڵە بەیبوون(گوڵە حاجیلەیشی پێ دەوترێت)
گوڵە بەیبوون یەکێکە لەو گوڵانەی بە مەبەستی چارەسەری چەندین نەخۆشی لە بواری پزیشکی بەکار هاتووە.
هەر چەند توێژینەوەی کەمی لەبارەوە ئەنجام دراوە بەڵام ئەو توێژینەوەیە چەندین سوودی بۆ دەرخستووە.
گوڵە بەیبوون زیاتر دوای وشککردن و کوڵاندنی سوودی لێ وەردەگیرێت، سوودەکانی لێرەدا بەخاڵ ڕوون دەکەمەوە:
١) گرینک و بەسوودە بۆ سەر ئێشە.
٢) زیادکردنی حەزی خواردن بۆ ئەو کەسانەی ئیشتیایان نییە.
٣) ئازار شکێنێکی بەهێزە بۆ ئافرەتان لە کاتی سووری مانگانەدا.
٤) ئەو کەسانەی نەخۆشی ڕەبۆیان هەیە دەتوانێ سودێکی باشی هەبێ بۆیان بۆ کەمکردنەوەی تەنگە نەفسیان
٥) بە پێی چەندین لێکۆڵینەوە دەرکەوتووە کە گوڵە بەیبوون دەتوانێ ژەهری لەش لە ناو ببات و سوود بەو کەسانە بگەیەنێ کە بەردی گورچیلەیان هەیە.
دووەم گوڵە هێرۆ
گوڵە هێرۆ یەکێکە لەو گوڵانە کە دەتوانرێ سوود لە گوڵ و گەڵا و ڕەگەکەی بگیرێ بۆ مەبەستی تەندروستی
گوڵە هێرۆ بە شێوەیەکی خۆرسک لە زۆربەی ناوچەکانی کوردستان بەرچاو دەکەوێ، جگە لە جوانی بە سروشت پێویستە سوودەکانی گوڵە هێرۆ لە بیر نەکرێن کە بریتین لە:
١) کۆڵاندنی گوڵە هێرۆ و خواردنەوەی ئاوەکەی چارەسەری قەبزی دەکات.
٢) گرینگ و بەسوودە بۆ ئەو کەسانەی کە تووشی هەڵامەت دەبن و کۆخە دەگرن، چارەسەری نەخۆشیەکانی کۆ ئەندامی هەناسە دەکات.
٣) ئاوی گوڵە هێرۆ سوودی یەکجار زۆر بە کۆ ئەندامی هەرەس دەگەیەنێ و چارەسەری برسێتی گەدە دەکات.
٤) سوودی هەیە بۆ ئەو کەسانەی کە تازە توشی نەخۆشی شێرپەنجە بوون دەتوانێ خانە شێر پەنجەیەکان ناچالاک بکات
٥) چالاککردنی گورچیلە
٦) دەبێ ئەوەمان لەبیر نەچێ کە ڕەگی گوڵە هێرۆ سوودی هەیە بۆ ئەو کەسانەی نەخۆشی شەکرەیان هەیە و ئاستی شەکرە لە لەشدا هەواهەنگ دەکات.
٧)گەڵای گوڵە هێرۆ سوودی هەیە بۆ سووتاوی و ناهێڵێ بلوق بکا، هەر وەها سوودی هەیە بۆ بڕین و وا دەکات زوتر شوێنی برینەکە ساڕێژ بێتەوە.
بەڵام ئەوەشمان بیر نەچێ کە گوڵە هێرۆ زیانیش دەگەیەنێ چەندین حاڵەتدا کە بریتین لە:
١) خانمانی دووگیان نابێت بە هیچ شێوەیەک گوڵە هێرۆ بە کار بهێنن.
٢) نابێ لەگەڵ حەبە هێوەرکەرەوەکان بە کار بێت.
٣) لە کاتی شیر پێدان نابێت کەڵکی لێ وەربگیریەت.
ئەو بابەتە لە ژومارە ٦١ی گۆڤاری “ژنان”دا بڵاو بووتەوە
