ژن کوشتن و ژن سوتاندن و ژن سەربڕین لە کوردستان و لە ئێران و لە وڵاتەکانی ڕۆژهەڵاتی نیوەڕاستدا دیاردەیەکی کۆن نییە و دوور لە چاوەڕوانی نییە و زۆری پیدەوێ تا ئەو دیاردەیە لە کۆمەڵگە دا خاشەبڕ بێ و نەمینێ.
لەدوای کوشتنی ژینا ئەمینی بەدەستی هێزە سەرکوتکەرەکانی ڕێژیمی ژن کوژ و منداڵ کوژ زیاترین کەسانێک کە هەڵوێستیان گرت بەدژی ئەو ئازارانەی کە ئەو ڕێژیمە لە ژنانی دەکا پیاوان بوون بەڵام لەو نێوەدا ئەوە با لەبیر نەکەین کە ساڵانە دەیان ژن دەبنە قوربانی و بە دەستی پیاوانی دەوروبەریان دەکوژرێن و لەنێو دەچن. ژنانێک کە بە دڵنیاییەوە وەک هەر مرۆڤێکی دیکە مافی ژیانیان هەیە بەڵام دەبنە قوربانی فکریەتێکی لاواز و غەڵەت کە ئەویش ئاکامی پەروەردەی حکوومەتێکی نێرسالارە و بەدەستی کەسانی نیزیکیان لەنێو دەچن.
ژنکوشتن لەسەر ئەوەی ژنێک نایهەوێ لەگەڵ پیاوێک بژی یان تەنانەت زۆر جاریش هۆکارەکان زۆر سەیرتر لەوەن کە لە بیرەکاندا بگونجێن وەک کوشتن لەسەر ئەوەی کە ژنێک کچی دەبێ یان زۆر هۆکارگەلی سەیری دیکە کە پیاوان مافی ژیان لە ژنان دەستینن.
لە دوای شۆڕشی ژینا کە فکرەکان لەوانەیە زۆر گۆڕدرابێ و زۆر لە پیاوان کە هیچ باوەڕێکیان بە مافی ژن نەبوو و ژنیان لە پەڕاوێزی ژیانیاندا و وەک ڕەگەزی دووهەم دەبینی فکریان گۆڕدرا. ئەوە نوقتەگۆڕانێکی ئەساسی بوو لەنێو کۆمەڵگەدا بەڵام بەداخەوە ئێستاش کەسانێک هەن کە خۆیان قوربانی پەروەردەیەکی پیاوسالار و تۆکمەن کە خەتاباری ئەسڵی ئەو پەروەردەیە سیستم و دەسەڵاتێکە کە بەسەر کۆمەڵگەدا زاڵ بووە.
ئەو سیستمە پیاوانی بە شێوازێک فێر کردووە کە بەڵێ خۆیان ڕەگەزی یەکەم و سەروەر و ژنان ژێرچەپۆکە و ژێردەستیانن و مافی خاوەندارییەتیان بە نیسبەت ژنان دەبێ و هەر ئەو مافەیە کە خۆیان بە خۆیان و زۆر جاریش خودی ژنان ئەو پێیان دەدەن دەبێتە هۆی ئەوەی کە ئەو ژنە بەشێوازێکی نامرۆڤانە لەنێو بەرن.
هەر وەک دەزانین لەو ماوەی چەند مانگەدا شۆڕشێکی مەزن بە ناوی شۆڕشی ژینا یان شۆڕشی ژنانە لەئارا دابووە بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دیاردەی قێزەون و نامرڤانەی ژن کوشتن و ژن سووتاندن بنبڕ نەبووە.
١١ی ڕەزبەر فائیزە مەلەکینیا لە ئاوایی کوڕکوڕەی سنە ئاگر تێبەردرا. ڕۆژی ٣ی ڕێبەندان نگین ڕۆستەمی لە ئاوایی نێی مەریوان بەدەستی کەسێکی نەناسراو ئاگری تێبەردرا و ئێستاش و ١١ی ڕێبەندان ژنێکی دیکە بەناوی رزوان نەدیمی خەڵکی ئاوایی زێوەی کامیاران بەدەستی هاوژینی پێشووی تەقەی لێ دەکرێ و دەکوژرێ و هەموویان بەشێوازێک قوربانی دیاردەی منداڵهاوسەری بوون کە لە زۆربەی ئەو دەوڵەتانەدا کە سیستمیکی ئایینی بەسەریاندا زاڵە ڕوو دەدا.
یەکیەتی ژنانی دێموکراتی کوردستان دیاردەی ژن کوشتن بەهەموو شێوازێک و لە هەموو کاتەکاندا و بەدەستی هەرکەسێک مەحکووم دەکا و پێی وایە هۆکاری زیاتری ئەو کردەوە نامرۆڤانەیە تەنیا دەگەڕێتەوە بۆ پەروەردەیەکی غەڵەت و دەسەڵاتێکی ئایینی تۆکمە کە بەسەر ئەو کۆمەڵگانەدا زاڵە.
