نسرین شادی “کامیارانی”
هشتم مارس تنها روز جهانی زن نیست، برای زنان کورد در ایران و کوردستان، این روز نمادی از مقاومت، پایداری و مبارزهای چندلایه است. زنان کورد در ایران با دوگانگی ستم مواجهاند، ستمی که هم ناشی از زن بودن است و هم هویت کوردی آنان را هدف قرار میدهد. زن بودن در جامعهای مردسالار و دینسالار به خودی خود محدودیتهای گستردهای ایجاد میکند، محدودیتهایی که زنان را از حقوق اساسی خود محروم میسازد، آنان را در عرصههای تحصیلی، شغلی و سیاسی محدود میکند و آزادی فردی و اجتماعیشان را تحت فشار قرار میدهد. در این شرایط، هر حرکت کوچک برای احقاق حق، تلاشی بزرگ و شجاعانه محسوب میشود و نشان میدهد که مبارزه برای برابری هنوز مسیر طولانی و دشواری دارد.
اما فشارهای جنسیتی تنها بخشی از واقعیت است. زنان کورد علاوه بر ستم مردسالارانه، با سیاستهای سرکوبگرانه و مرکزگرای دولت مواجهاند که هویت ملی آنان را نادیده میگیرد و تلاش میکند زبان، فرهنگ و فعالیتهای سیاسی کوردها را محدود کند. محدودیت آموزش به زبان مادری، ممنوعیت فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی و سرکوب تشکلها و جنبشهای سیاسی، زنان کورد را در موقعیتی قرار میدهد که همواره باید همزمان برای دفاع از خود به عنوان زن و حفظ هویت ملی مبارزه کنند. این دوگانگی ستم، زندگی آنان را پیچیده و مقاومتشان را چندلایه میکند و مبارزهای روزمره و بیوقفه میطلبد.
با وجود این شرایط دشوار، زنان کورد نه تنها تسلیم نشدهاند، بلکه فعالانه و سازمانیافته مقاومت کردهاند. آنان با ایجاد تشکلهای مستقل، شرکت در جنبشهای اجتماعی و مدنی و حتی نقشآفرینی در عرصههای نظامی و سیاسی، نشان دادهاند که مبارزه برای آزادی زن و آزادی ملت کورد در هم تنیده است و هر گونه پیشرفت واقعی بدون توجه همزمان به هر دو ممکن نیست. تاریخ معاصر کوردستان پر است از نمونههایی که زنان، با رهبری و نقشآفرینی خود، توانستهاند همبستگی میان حقوق زن و حقوق ملی را تثبیت کنند و به جهانیان نشان دهند که آزادی واقعی بدون عدالت جنسیتی و احترام به هویت ملی ناقص خواهد بود.
هشتم مارس برای زنان کورد نه تنها فرصتی برای تجلیل است، بلکه یادآور مسئولیت جهانی در شناخت ستم مضاعف و ضرورت پشتیبانی از مبارزهای است که هویت و آزادی را به هم پیوند میدهد. مقاومت آنان نشان میدهد که تغییر واقعی تنها زمانی ممکن است که عدالت جنسیتی و احترام به هویت ملی همزمان تحقق یابد. مبارزه زنان کورد فراتر از حقوق زن است، گواهی بر ضرورت تغییرات ساختاری در جامعه و سیاست و یادآور این حقیقت که آزادی زن و آزادی ملت، اگرچه دو جبهه مجزا به نظر میرسند، اما در واقع پیوندی جداییناپذیر دارند.
زنان کورد با ایستادگی و پایداری خود الهامبخش نسلهای آیندهاند. هشتم مارس یادآور این است که حتی در شرایطی که فشارها مضاعف و سنگین است، آگاهی، همبستگی و اقدام جمعی میتواند مسیر تغییر را هموار کند و آیندهای بسازد که در آن زنان و ملتهای تحت ستم بتوانند همزمان حق آزادی، هویت و برابری داشته باشند. تجربه آنان نه تنها برای جامعه ایران و کوردستان، بلکه برای همه جهان نشان میدهد که مبارزه برای حقوق زن و ملتهای تحت ستم جداییناپذیر و همزمان است و نمیتوان هیچکدام را بدون دیگری محقق کرد.
درک این تجربه اهمیت هشتم مارس را فراتر از یک روز تقویمی نشان میدهد؛ این روز فرصتی است برای بازخوانی مبارزه تاریخی، تجلیل از مقاومت زنان و تاکید بر ضرورت تغییرات بنیادین در ساختارهای اجتماعی و سیاسی. زنان کورد با ایستادگی خود به دیگران میآموزند که آزادی واقعی، پایداری و شجاعت میطلبد و هر گونه پیشرفت اجتماعی و سیاسی بدون توجه به عدالت جنسیتی و هویت ملی ناقص و ناکارآمد خواهد بود. مبارزه آنان یادآور این حقیقت است که آزادی زن و آزادی ملت دو روی یک سکهاند و تحقق همزمان هر دو، شرط لازم برای ساختن جامعهای عادلانه و انسانی است. هشتم مارس، با یادآوری مقاومت زنان کورد، نه تنها روزی برای تجلیل، بلکه روزی برای تامل، الهام و تعهد به عدالت واقعی است.
